Dansen met de vijand: groots in zijn intieme vorm

‘Dansen met de vijand’, de nieuwste muziektheater productie van Janke Dekker Producties, ging woensdag in première in de schouwburg van Amstelveen. De voorstelling is gebaseerd op het boek van Paul Glaser waarin Glaser het waargebeurde verhaal verteld over hoe hij de koffer van zijn doodgezwegen tante Roosje vond toen hij Auschwitz-Birkenau bezocht.

De voorstelling kan gezien worden als klein: met een kleine cast van 3 spelers, muzikale begeleiding door één enkele piano en een niet enorme voorstellingsduur van maar 90 minuten. Echter, de kwaliteit is groots en heeft niet langer nodig om een diepe indruk achter te laten. De cast, met Mike Weerts, Truus te Selle en Valéry van Gorp, schittert in dit ongelofelijk verhaal dat het publiek diep ontroert en tot nadenken aan zet. De jonge Roosje (Valéry van Gorp) en de oude Roosje (Truus te Selle) wisselen elkaar af in het vertellen van ‘hun’ verhaal en Mike Weerts speelt vrijwel alle mannen die in haar levensverhaal voor komen. Maar deze wisselingen leiden op geen enkel moment tot verwarring. Wellicht draagt het er zelfs toe bij dat er ten alle tijden een zichtbare verbondenheid is tussen de spelers en dat is mooi om te zien.

Een oudere Roosje blikt terug naar haar leven tijdens de Tweede Wereldoorlog wanneer haar jonge neef Paul (Mike Weerts) contact met haar zoekt nadat hij haar koffer zag tijdens een bezoek aan het museum van Auschwitz-Birkenau. Toen hij zijn vader (de broer van Roosje) vroeg naar zijn tante kreeg hij geen andere informatie dan dat Roosje ‘fout’ was tijdens de oorlog. Maar hoe fout kan zijn tante zijn geweest als ze Joods was en in Auschwitz terecht kwam? Hij blijft daarom net zo lang bij Roosje aandringen tot ze hem eindelijk toe laat haar dagboeken te lezen. Daarin leert hij over haar succes als danslerares en dansschoolhouder met dansscholen in verschillende steden in Brabant. Ze is zelfs zo succesvol dat ze op het polygoon journaal te zien is geweest. In de liefde heeft Roosje echter minder geluk. Zo wordt ze door haar man Leo en haar minnaar Kees verraden. Tijdens de oorlog, voor de deportaties beginnen weet ze zich met haar, inmiddels illegaal voortgezette dansschool, goed te redden en ze leert de Zwitserse Ernst kennen wanneer ze hem dansles geeft. Zij verloven zich maar de oorlog, de haat tegen de Joden en haar vluchtende broer maken dat Roosje in Nederland moet blijven om voor haar moeder te zorgen. Wederom geven haar exen haar aan, haar ex-man omdat “regels nu eenmaal regels zijn, die heeft hij ook niet bedacht” en haar ex-minnaar omdat hij het kopgeld wil opstrijken.

Door haar intelligentie, charme, danstalenten en het schrijven en voordragen van liedjes voor de nazi’s weet Roosje de experimenten van Mengele, de concentratiekampen en dodenmarsen te overleven en door te zeggen dat ze Scandinavisch is komt ze terecht en vestigt ze zich in Zweden. Buiten haar broer om is haar familie uitgemoord en haar broer wil niets meer met haar van doen hebben omdat ze het als Jodin heeft aangelegd met SS’ers in de kampen waar ze opgesloten zat.

‘Dansen met de vijand’ is een enorm goed in elkaar gezette en uitgevoerde voorstelling over de Tweede Wereldoorlog waarin, zoals vaker in voorstellingen met dit onderwerp, de vraag wordt gesteld van wat goed en fout is. Maar naast deze vaker voorkomende thematiek raakt deze integere voorstelling een zo mogelijk nog grotere thematiek. Niet alleen op individueel niveau kiest de mens tussen goed en kwaad maar juist ook de ongewenste effecten van een centraal bestuur met een belastingstelsel komen uitdrukkelijk aan het licht. Roosje verhaalt tegen het slot van de voorstelling over hoe in Nederland procentueel de meeste Joden werden gedeporteerd van alle Europese landen en over de jas die ze van de Nederlandse staat kreeg vlak na de oorlog. Enkele tijd later kreeg ze namelijk een rekening voor die jas van de Nederlandse staat en dat niet alleen. Ze kreeg ook belastingaanslagen over de twee jaar waarin ze in de vernietigingskampen had gezeten. Wie tevens het boek heeft gelezen weet dat ons overheidsorgaan zelfs tot de intens trieste beslissing kwam om haar lastig te vallen met belastingaanslagen van haar, door de nazi’s vermoorde, ouders. Daarentegen heeft de staat kort na de oorlog wetgeving geschreven waardoor niets van de bezittingen die tijdens de oorlog van de familie zijn gestolen hoeft te worden teruggegeven. Wanneer een staat tot deze formele beslissingen in staat is kan men niet anders dan zich afvragen hoeveel onrecht de overheid vandaag de dag begaat tegenover zijn inwoners.

Deze voorstelling is er één die gezien moet worden door iedereen die maar enigszins geïnteresseerd is in theater, geschiedenis of politiek. Misschien is dit de beste muziektheatervoorstelling van dit seizoen, in elk geval is het een voorstelling die niet wijkt voor taboes. ‘Dansen met de vijand’ is nog te zien t/m 22 mei 2016 in verschillende theaters in Nederland.

Klik op een foto op te vergroten.

Mogelijk ook interessant...

COOKIES: Musical Reports maakt gebruik van cookies om uw website ervaring te optimaliseren. Het niet accepteren van cookies kan resulteren in een onjuiste weergave van deze website of het niet functioneren van verschillende functies.

Klik hier voor meer informatie: Privacy & Cookies